خربزه برای تولید میوههای درشت، شیرین و خوشعطر به تغذیه متعادل نیاز دارد. برنامه کوددهی باید بر اساس نوع خاک، رقم خربزه، آبوهوا و روش آبیاری تنظیم شود، اما برنامه زیر یک چارچوب عمومی و کاربردی است.
۱) قبل از کاشت (آمادهسازی زمین)
کود دامی پوسیده
مقدار پیشنهادی: ۲۰ تا ۴۰ تن در هکتار (یا حدود ۲ تا ۴ کیلوگرم برای هر مترمربع)
زمان مصرف: ۲ تا ۴ هفته قبل از کاشت
نکته: کود باید کاملاً پوسیده باشد؛ کود تازه میتواند باعث سوختگی ریشه و افزایش بیماریها شود.
کودهای پایه (بر اساس آزمون خاک)
معمولاً:
فسفر: برای توسعه ریشه و گلدهی
پتاسیم: برای کیفیت و شیرینی میوه
مقدارهای رایج در خاکهای متوسط:
فسفر (سوپر فسفات تریپل): حدود ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار
پتاسیم (سولفات پتاسیم): حدود ۵۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار
۲) مرحله رشد رویشی (بعد از سبز شدن تا قبل از گلدهی)
هدف: ایجاد بوته قوی و برگ کافی
کود نیتروژن (ازت)
مصرف زیاد ازت باعث رشد زیاد برگ و کاهش شیرینی میوه میشود.
گزینهها:
کودهای کامل مثل NPK ، مانند ۲۰-۲۰-۲۰
مصرف معمول:
حدود ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار در چند نوبت
ریزمغذیها
در صورت کمبود:
آهن → زردی برگهای جوان
روی → ضعف رشد و کوچک شدن برگها
بور → مشکل در گل و تشکیل میوه
مصرف محلولپاشی ریزمغذی کامل در این مرحله میتواند مفید باشد.
۳) زمان گلدهی و تشکیل میوه
این مرحله بسیار حساس است.
نیاز اصلی:
فسفر
پتاسیم
مقدار کنترلشده ازت
پیشنهاد:
کود NPK با فرمولهایی مثل:
۱۰-۵۲-۱۰ (برای تحریک ریشه و گل)
۱۲-۱۲-۳۶ یا ۱۵-۵-۳۰ (نزدیک تشکیل میوه)
مصرف:
از طریق آبیاری هر ۷ تا ۱۰ روز یکبار با توجه به شرایط مزرعه.
۴) مرحله رشد و درشت شدن میوه
هدف: افزایش وزن، رنگ، عطر و شیرینی
تمرکز روی:
پتاسیم بالا
کودهای مناسب:
سولفات پتاسیم
نیترات پتاسیم
NPK پتاس بالا
مثلاً:
۱۵-۵-۳۰
۱۲-۱۲-۳۶
۱۲-۱۲-۴۲
۱۰-۱۰-۴۰
همچنین:
کلسیم برای استحکام بافت میوه
منیزیم برای فتوسنتز بهتر
۵) نزدیک برداشت
۲ تا ۳ هفته آخر:
مصرف ازت را کاهش دهید.
پتاسیم را حفظ کنید.
آبیاری سنگین را کم کنید تا:
قند میوه افزایش یابد
طعم بهتر شود
ترک خوردگی کمتر شود
برنامه نمونه برای یک فصل (هکتاری)
زمان
کود پیشنهادی
قبل کاشت
کود دامی + فسفر + پتاسیم پایه
۱۰ تا ۲۰ روز بعد سبز شدن
کود ازته + ریزمغذی
قبل گلدهی
NPK فسفر بالا
تشکیل میوه
پتاسیم + کمی ازت
رشد میوه
پتاسیم بالا + کلسیم
نزدیک برداشت
پتاسیم، کاهش ازت
نکات مهم
بهترین روش، آزمایش خاک قبل از کوددهی است.
خربزه به شوری خاک حساس است؛ مصرف زیاد کود شیمیایی میتواند کیفیت را پایین بیاورد.
در آبیاری قطرهای، کوددهی تقسیمشده بهتر از یکباره دادن کود است.
کمبود پتاسیم معمولاً باعث کاهش شیرینی و کیفیت میوه میشود.
آبیاری نامنظم در زمان رشد میوه باعث ترک خوردن خربزه میشود.